ذى الحكم راجع است . قوله : او دعوى الاجماع عليه كذلك : ضمير در « عليه » به ابقاء راجع بوده و كلمه « كذلك » يعنى مطلقا او فى الجملة . قوله : ضرورة انّه لو كان كذلك : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » مىباشد . قوله : لما تقابل فيه الاقوال : ضمير در « فيه » به استصحاب عود مىكند . قوله : بل موردين : زيرا قائل به ثبوت استصحاب چه‌بسا بناء عقلاء را ثابت ندانسته بلكه استصحاب را از طريق اخبار ثابت دانسته است و در مقابل منكر و نافى استصحاب بناء عقلاء را نفى نكرده و قبول داشته ولى آن را حجّت نمىداند چنانچه اگر استصحاب نفس ظنّ به بقاء ما كان باشد قائل به ثبوت استصحاب بسا به ثابت بودن اين ظنّ معترف نيست ولى نافى استصحاب ظنّ را نفى نمىكند بلكه مىگويد دليل بر حجّيّت چنين ظنّى نداريم و حاصل آنكه اگر استصحاب نفس بناء يا ظنّ باشد محلّ نفى و اثبات دو امر است زيرا قائل به ثبوت استصحاب مىگويد بناء و ظنّ ثابت بوده ولى منكر استصحاب در ثبوت آن خدشه نكرده بلكه حجّيّت آن را نفى نموده است . قوله : بما ينطبق على بعضها : يعنى على بعض الوجوه الثّلاثة ( بناء عقلاء ، ظنّ ببقاء ، اجماع مذكور ) . قوله : الّا انّه حيث لم يكن : ضمير در « انّه » به تعريف راجع است . قوله : فانّه لم يكن به : ضمير در « به » به تعريف راجع است . قوله : ذكر تعريفات القوم له : ضمير در « له » به استصحاب راجع است . قوله : و ما ذكر فيها : ضمير در « فيها » به تعريفات عود مىكند . متن : ثمّ لا يخفى انّ البحث فى حجّيّته مسئلة اصوليّة حيث يبحث فيها